അർണവ് അനിത 

ന്യൂഡല്‍ഹി: (KVARTHA) കഴിഞ്ഞ ഒരു പതിറ്റാണ്ടായി മോദിയെന്നാല്‍ ബിജെപിയായിരുന്നു. പാര്‍ട്ടിയുടെ താരപ്രചാരകനും മറ്റാരുമായിരുന്നില്ല. മോദി പങ്കെടുത്തിരുന്ന റാലികളില്‍ ജനക്കൂട്ടം ഒഴുകിയെത്തിയിരുന്നു. കഴിഞ്ഞ ലോക്സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പില്‍ 75 ദിവസത്തെ പ്രചാരണത്തിനിടെ 200 റാലികളും റോഡ്ഷോകളും അദ്ദേഹം നടത്തി, 80-ലധികം മാധ്യമ അഭിമുഖങ്ങള്‍ നല്‍കി.  മധ്യപ്രദേശ്, രാജസ്ഥാന്‍, ഛത്തീസ്ഗഢ് എന്നിവിടങ്ങളില്‍ 26 ദിവസങ്ങളിലായി 108 റാലികളിലും റോഡ്ഷോകളിലും മോദി-ഷാ കൂട്ടുകെട്ട് അഭിസംബോധന ചെയ്തു. ബി.ജെ.പി വോട്ട് നേടാനായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രശസ്തിയും പ്രതിച്ഛായയും  മാത്രം ആശ്രയിച്ചു.

എന്നാല്‍ മോദി മാജിക് അവസാനിക്കുന്നതായാണ് ഹരിയാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം വ്യക്തമാക്കുന്നത്. അവിടെ ബിജെപി അധികാരം നിലനിര്‍ത്തിയെങ്കിലും മോദി ഇഫക്ട് വിജയഘടകമായിരുന്നില്ല.  ഫലം പുറത്തുവന്നതിന് പിന്നാലെ ഹരിയാനയില്‍ താമര വീണ്ടും വിരിഞ്ഞുവെന്ന് മോദി പറഞ്ഞു. എന്നാല്‍ മോദിയുടെ സാന്നിധ്യം പരമാവധി കുറച്ചുള്ള പ്രചാരണം നടത്തിയ ഹരിയാന ബിജെപി നേതാക്കളാണ് ഈ നേട്ടം കൈവരിച്ചത്. 2024ലെ പാര്‍ലമെന്റ് തെരഞ്ഞെടുപ്പില്‍ 10 റാലികളില്‍ പങ്കെടുത്ത മോദി ഇത്തവണ നാല് റാലികളില്‍ മാത്രമാണ് സംസാരിച്ചത്.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധകര്‍ തടിച്ചുകൂടി മുദ്രാവാക്യം വിളിക്കുകയും പൂക്കള്‍ വാരിവിതറുകയും ചെയ്ത റോഡ് ഷോകളൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. അമിത് ഷായുടെ കാര്യത്തിലും ഇതുതന്നെയായിരുന്നു സ്ഥിതി. നിരവധി പ്രതികൂല ഘടകങ്ങള്‍ കാരണം ഷായും മോദിയും നേരത്തെ തന്നെ ഹരിയാനയെ  എഴുതിത്തള്ളിയിരുന്നു. അത് മറ്റൊന്നും കൊണ്ടല്ല, ഇരുവരും തീവ്രമായ പ്രചാരണം നടത്തിയിട്ടും ബിജെപി പരാജയപ്പെട്ട കര്‍ണാടകയില്‍ നിന്ന് ഇരുവരും അനുഭവിച്ച അസ്വാരസ്യം വീണ്ടും കേള്‍ക്കാന്‍ അവര്‍ ആഗ്രഹിച്ചില്ല.
 
അതിനാല്‍, ഹരിയാനയില്‍, മോദിയുടെ മാജിക്കിനും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ക്ഷേമ പരിപാടികളുടെ നേട്ടങ്ങള്‍ക്കും പകരം, പ്രാദേശിക വിഷയങ്ങളിലും ജാതി ഘടകങ്ങളിലും സംസ്ഥാന നേതാക്കള്‍ നിശബ്ദമായി പ്രവര്‍ത്തിച്ചു. വലിയ നേതാക്കളുടെ റാലികളേക്കാള്‍ പ്രാദേശിക സംവിധാനങ്ങളെ ആശ്രയിക്കാനാണ് മുഖ്യമന്ത്രി സൈനി തീരുമാനിച്ചത്. മോദിയുടെ രണ്ട് പ്രധാന പദ്ധതികളായ അഗ്നിവീര്‍, കൃഷിയുടെ കോര്‍പ്പറേറ്റ് വല്‍ക്കരണം എന്നിവയില്‍ നിന്ന് അവര്‍ ശ്രദ്ധാപൂര്‍വം വ്യതിചലിച്ചു. രണ്ടിന്റെയും പേരില്‍ സംസ്ഥാനത്ത് ദീര്‍ഘകാലം മോദി വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങള്‍ സംസ്ഥാനത്ത് നടന്നിരുന്നു.

ജാട്ട് ആധിപത്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള, പാര്‍ശ്വവല്‍ക്കരിക്കപ്പെട്ട വിഭാഗത്തിന്റെ ആവലാതികള്‍ പ്രാദേശിക ബിജെപി നേതാക്കള്‍ ഉയര്‍ത്തിക്കാട്ടി. ഇതോടെ, ബിജെപിയുടെ ഹരിയാന നേതാക്കള്‍ ഒരു പ്രധാന പാഠം പഠിപ്പിച്ചു, മോദി പ്രഭാവമില്ലാതെ പാര്‍ട്ടിക്ക് തിരഞ്ഞെടുപ്പില്‍ വിജയിക്കാം.

 'ഇത് ബിജെപിയുടെ ആഭ്യന്തര മാറ്റത്തെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. മോദി വ്യക്തിപരമായി പ്രചാരണം നടത്തുന്നതിനേക്കാള്‍  പ്രാദേശിക സംവിധാനങ്ങളെയാണ് പാര്‍ട്ടി ആശ്രയിക്കുന്നതെന്ന് തോന്നുന്നു, 'സെന്റര്‍ ഫോര്‍ സ്റ്റഡി ഓഫ് ഡെവലപ്പിംഗ് സൊസൈറ്റിയിലെ ഗവേഷക ജ്യോതി മിശ്ര പറഞ്ഞു. ഒരു ദശാബ്ദത്തിലേറെയായി ബിജെപി നേതാക്കള്‍ വളരെ കേന്ദ്രീകൃത സംവിധാനത്തിലാണ് പ്രവര്‍ത്തിച്ചത്. മുഖ്യമന്ത്രി ആരാകണമെന്ന് പാര്‍ട്ടി ദേശീയ നേതൃത്വം തീരുമാനിക്കുകയും എംഎല്‍എമാര്‍ അവരെ 'തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും' ചെയ്യും. പാര്‍ട്ടിയെയും പ്രാദേശിക നേതാക്കളെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉപകരണമായി മാത്രം കണക്കാക്കുന്നു. ഇത്തവണ, കുറഞ്ഞത് രണ്ട് നേതാക്കളെങ്കിലും മുഖ്യമന്ത്രിസ്ഥാനത്തിനായി പരസ്യമായി അവകാശവാദമുന്നയിച്ചു, മുതിര്‍ന്ന നേതാവ് അനില്‍ വിജ്, റാവു ഇന്ദര്‍ജിത് സിംഗ്. 

ഹരിയാനയിലെ അഹിര്‍വാള്‍ മേഖലയില്‍ ബിജെപിയുടെ വിജയത്തിന്റെ ക്രെഡിറ്റ് ഇന്ദര്‍ജിത് സിംഗിന് അവകാശപ്പെടുന്നു. മോദിയുടെ കീഴില്‍ ഇത്തരം അവകാശവാദങ്ങള്‍ ഉന്നയിക്കാന്‍ കഴിയില്ല. തര്‍ക്കം രൂക്ഷമായതോടെ,  അമിത് ഷാ തന്നെ നിരീക്ഷകനായി ഹരിയാനയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

 കഴിഞ്ഞ വര്‍ഷം, കര്‍ണാടക തിരഞ്ഞെടുപ്പില്‍ സംസ്ഥാന രാഷ്ട്രീയത്തില്‍ സമാനമായ പ്രാദേശികവല്‍ക്കരണം ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നാല്‍ അതിനെ അവഗണിച്ച്, മോദി 19 റാലികളും ഒമ്പത് റോഡ് ഷോകളും നടത്തി പ്രചാരണത്തില്‍ ആധിപത്യം സ്ഥാപിക്കാന്‍ ശ്രമിച്ചപ്പോള്‍ ഷാ 16 എണ്ണം സംഘടിപ്പിച്ചു. എന്നിട്ടും, പാര്‍ട്ടി പരാജയപ്പെട്ടു.  നവംബര്‍ 20 ന് നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കാനിരിക്കുന്ന മഹാരാഷ്ട്രയിലേക്കാണ് ഇനി ശ്രദ്ധ. 48 ലോക്സഭാ സീറ്റുകളുള്ള മഹാരാഷ്ട്രയ്ക്ക് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ രാഷ്ട്രീയ അന്തരീക്ഷമാണ്. രണ്ട് പ്രമുഖ സംസ്ഥാന പാര്‍ട്ടികളില്‍ കൂറുമാറ്റം വരുത്തി മഹായുതി രൂപീകരിക്കാന്‍ ബിജെപിക്ക് കഴിഞ്ഞു. ചുരുങ്ങിയത് അഞ്ച് രാഷ്ട്രീയ പാര്‍ട്ടികളെങ്കിലും ആധിപത്യത്തിനായി പോരടിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തില്‍, മഹാരാഷ്ട്ര തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണത്തില്‍ മോദിക്ക് ഒരു പങ്കുമില്ല.

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് റാലികളിലെ മോദിയുടെ വാക്കുകള്‍ മഹാരാഷ്ട്രയിലെ കലുഷിത രാഷ്ട്രീയത്തില്‍ മുങ്ങിപ്പോകും. ഈ വര്‍ഷത്തെ ലോക്സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തന്നെ മോദിയുടെ അപ്രത്യക്ഷമായ ഷോയുടെ ഏറ്റവും മികച്ച ഉദാഹരണമാണ്. തന്റെ സഖ്യത്തിന് 400 സീറ്റുകള്‍ ലഭിക്കുമെന്ന് പ്രചാരണത്തിനിടെ അദ്ദേഹം അവകാശപ്പെട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും ബിജെപിക്ക് ഒറ്റയ്ക്ക് ഭരിക്കാനുള്ള ഭൂരിപക്ഷം നഷ്ടപ്പെട്ടു. ടിഡിപി, ജെഡിയു, പാസ്വാന്‍ പാര്‍ട്ടി എന്നീ മൂന്ന് പ്രാദേശിക പാര്‍ട്ടികളുടെ സഹായത്തോടെ മാത്രമാണ് എന്‍ഡിഎയ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം നിലനിര്‍ത്താനായത്.

2018ലെ നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പില്‍ അദ്ദേഹം ആദ്യം 80 മണ്ഡലങ്ങളില്‍ റാലികളില്‍ പ്രസംഗിച്ചെങ്കിലും ബിജെപിക്ക് 23 സീറ്റുകള്‍ മാത്രമാണ് നേടാനായത്. 57 സീറ്റില്‍ തോറ്റു. പിന്നീട് 206 മണ്ഡലങ്ങളിലായി 30 ഇടങ്ങളിലാണ് മോദി പ്രചാരണം നടത്തിയത്. ഇതില്‍ 60 എണ്ണത്തില്‍ ബിജെപി വിജയിക്കുകയും 146 മണ്ഡലങ്ങളില്‍ പരാജയപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

കഴിഞ്ഞ കുറച്ച് വര്‍ഷങ്ങളായി മോദി എന്ന ബ്രാന്‍ഡിന് അതിന്റെ മാന്ത്രികത നഷ്ടപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണെന്നാണ് രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകർ പറയുന്നത്. തെരഞ്ഞെടുപ്പ് വിജയത്തിനായി ബിജെപിക്ക് അദ്ദേഹത്തിന്റെ റാലികളെ ആശ്രയിക്കാന്‍ കഴിയാത്ത ഒരു ഘട്ടം വന്നിരിക്കുന്നു. പ്രതിപക്ഷത്തിനെതിരായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആക്രമണങ്ങള്‍ക്ക് ഒരിക്കല്‍ ശക്തമായിരുന്നു. രാജവംശം, രാഹുലിനെതിരായ ആക്ഷേപം, പ്രതിപക്ഷം പാകിസ്ഥാനെ സഹായിക്കുന്നു തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങള്‍  വിരസമായി മാറിയിരിക്കുന്നു.
 
തുടക്കം മുതല്‍, ബിജെപിയുടെ മുഴുവന്‍ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തന്ത്രങ്ങളും മോദിയുടെ പ്രതിച്ഛായയിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ 150 വിചിത്രമായ ക്ഷേമ പരിപാടികളിലുമാണ് നിര്‍മ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. 2014 മുതല്‍, സംസ്ഥാന അസംബ്ലികള്‍ ഉള്‍പ്പെടെ ഇന്ത്യയിലെ എല്ലാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളും മോദിയുടെ വ്യക്തിത്വത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് പോരാടുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ടീം സ്ഥാനാര്‍ത്ഥികളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും പ്രചാരണങ്ങള്‍ സംഘടിപ്പിക്കുകയും പണം നല്‍കുകയും ചെയ്തുവരുന്നു.  വന്‍ ജനക്കൂട്ടം അദ്ദേഹത്തിന്റെ റാലികളില്‍ ആവേശത്തോടെ തടിച്ചുകൂടി. എല്ലാ താലൂക്കിലും വ്യവസായ സമുച്ചയങ്ങള്‍ വരുമെന്ന് യുവാക്കളും മധ്യവര്‍ഗക്കാരും സ്വപ്നം കണ്ടു, അങ്ങനെ വലിയ തൊഴിലവസരങ്ങള്‍ തുറക്കുന്നു. ഇപ്പോഴിതാ പഴയ വാഗ്ദാനങ്ങളെല്ലാം മോദിയെ വേട്ടയാടുകയാണ്.  അതുകൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ റാലികള്‍ക്ക് പെട്ടെന്ന് തിളക്കം നഷ്ടപ്പെടുന്നു. ഒരുതരം ഓവര്‍ എക്‌സ്‌പോഷര്‍ ക്ഷീണം  പ്രകടമാണ്. പത്തുവര്‍ഷമായി, എല്ലായിടത്തും, എപ്പോഴും - അച്ചടിയിലും, ടിവിയിലും, ഡിജിറ്റല്‍ മീഡിയയിലും, ബില്‍ബോര്‍ഡുകളിലും, ചുമരുകളിലും, എല്ലാ ജന്‍ ഔഷധി കടകളിലും, അരി സഞ്ചികളിലും പോലും മോദിയുടെ മുഖം മാത്രം. എന്നാലിപ്പോള്‍ അതല്ല സ്ഥിതി.

മോദി മാജിക്കിന്റെ പതനത്തിന് മറ്റൊരു കാരണമുണ്ട്: പ്രതികൂലമായ ജുഡീഷ്യല്‍ പ്രഖ്യാപനങ്ങള്‍. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാലങ്ങളില്‍ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, പരമോന്നത നീതിപീഠം നീതിയുടെ നിരവധി വികലങ്ങളും തെറ്റിദ്ധാരണകളും തിരുത്താന്‍ പ്രവര്‍ത്തിച്ചു.  രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികളെ അനിശ്ചിതമായി ജയിലില്‍ അടയ്ക്കാന്‍ ഇഡി, സിബിഐ എന്നീ ഏജന്‍സികളെ  പ്രാപ്തമാക്കുന്ന വ്യവസ്ഥകള്‍ക്ക് സുപ്രീം കോടതി തടയിട്ടു. ജയിലല്ല, ജാമ്യമാണ് അഭികാമ്യമായ രീതിയെന്ന നിയമം പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. പ്രതിപക്ഷ നേതാക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തി ഭരണകക്ഷിയിലേക്ക് കൂറുമാറാന്‍ മോഡി ഭരണം ഇഡിയെയും സിബിഐയെയും വ്യാപകമായി ദുരുപയോഗം ചെയ്തുവെന്ന് ആരോപണമുണ്ട്.

 മറ്റൊരു ജുഡീഷ്യല്‍ വിധി വിവാദമായ ഇലക്ടറല്‍ ബോണ്ട് പദ്ധതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. രാഷ്ട്രീയ പാര്‍ട്ടികള്‍ക്കുള്ള കോര്‍പ്പറേറ്റ് സംഭാവനകളുടെ ഭൂരിഭാഗവും പിടിച്ചെടുക്കാന്‍ സര്‍ക്കാര്‍ അതിനെ മുതലെടുത്തു. ക്വിഡ് പ്രോക്കോ അടിസ്ഥാനത്തില്‍ ബി.ജെ.പിക്ക് സംഭാവന നല്‍കാന്‍ വലിയ കോര്‍പ്പറേറ്റ് കമ്പനികളെ ഇലക്ടറല്‍ ബോണ്ട് നിര്‍ബന്ധിച്ചു.. ബോണ്ടുകളിലെ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന നമ്പറുകള്‍ വെളിപ്പെടുത്താനും ഗുണഭോക്താക്കളുടെ മുഴുവന്‍ പട്ടികയും പ്രസിദ്ധീകരിക്കാനും വിമുഖത കാണിച്ച സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യയെ സുപ്രീം കോടതി രൂക്ഷമായി വിമര്‍ശിക്കുകയും വിവരം പുറത്തുവിടണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

നിര്‍ഭാഗ്യവശാല്‍ മോദിയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, ബാലാക്കോട്ട് പോലത്തെ ധീരതയ്ക്കോ 56 ഇഞ്ച് നെഞ്ചിന്റെ അഭിമാനത്തിനോ ഇനി ഒരു രാജ്യത്തെ മുഴുവന്‍ ജനങ്ങളെയും കയ്യിലെടുക്കാന്‍ കഴിയില്ല. 2047-ഓടെ ഒരു വികസിത  ഭാരത് സ്വപ്നം കാണുന്നതിനുപകരം ആളുകളുടെ  ദൈനംദിന പ്രശ്നങ്ങളും ഉപജീവന ആവശ്യങ്ങളും പരിഹരിക്കേണ്ടതുണ്ട്.  മോദി വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നതൊന്നും അതിലും വലിയ കാര്യമല്ലെന്ന് അവര്‍ മനസ്സിലാക്കുന്നു.

#Modi #BJP #ElectionSuccess #Influence #Haryana #LocalLeaders