കടക്കാരൻ പറ്റിച്ചോ? പേടിക്കേണ്ട! ഉപഭോക്തൃ കോടതിയിൽ നിന്ന് നീതി തേടാൻ ഇതാ 10 വഴികൾ

(KVARTHA) വിപണിയിലെ ഓരോ വാങ്ങലും ഒരു ഉടമ്പടിയാണ്—നാം നൽകുന്ന പണത്തിന് പകരമായി ഗുണമേന്മയുള്ള ഉൽപ്പന്നമോ സേവനമോ ലഭിക്കുമെന്ന ഉടമ്പടി. എന്നാൽ പരസ്യങ്ങളുടെ മോടിയിൽ മയങ്ങിയോ വ്യാപാരികളുടെ വാഗ്ദാനങ്ങളിൽ വിശ്വസിച്ചോ നാം വാങ്ങുന്ന പല സാധനങ്ങളും നമ്മെ നിരാശരാക്കാറുണ്ട്.

വഞ്ചിക്കപ്പെട്ടു എന്ന് തിരിച്ചറിയുമ്പോഴും 'ഇതൊക്കെ ആരോട് പറയാൻ', 'കോടതിയിൽ കയറിയാൽ സമയം പോകില്ലേ' എന്ന് കരുതി നിശബ്ദത പാലിക്കുന്നവരാണ് ഭൂരിഭാഗവും. എന്നാൽ 2019-ലെ പുതുക്കിയ ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ നിയമം  സാധാരണക്കാരന് നൽകുന്നത് അതിശക്തമായ പോരാട്ടവീര്യമാണ്. അമിതവില ഈടാക്കുന്ന കടക്കാരനോ, തകരാറുള്ള സാധനം നൽകുന്ന ഓൺലൈൻ കമ്പനിയോ, തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കുന്ന പരസ്യം നൽകുന്ന വമ്പൻ ബ്രാൻഡുകളോ ആകട്ടെ, അവരോട് വിട്ടുവീഴ്ചയില്ലാതെ നീതി ചോദിക്കാൻ നമുക്ക് സാധിക്കും.

വിപുലമായ പരിരക്ഷ

പഴയ നിയമങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി 2019-ലെ പുതിയ നിയമം ഓൺലൈൻ ഷോപ്പിംഗിനെ കൂടി ഇതിന്റെ പരിധിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ആമസോൺ, ഫ്ലിപ്കാർട്ട് തുടങ്ങിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങുന്ന സാധനങ്ങൾ മോശമായാലോ പറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം ഇല്ലെങ്കിലോ ഉപഭോക്താവിന് പരാതി നൽകാം. ടെലിഷോപ്പിംഗ്, ഡയറക്ട് സെല്ലിംഗ് എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഡിജിറ്റൽ യുഗത്തിൽ ഉപഭോക്താവ് എവിടെയിരുന്നും വഞ്ചിക്കപ്പെടാൻ പാടില്ല എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണിത്.

എവിടെയും പരാതിപ്പെടാം

പഴയ നിയമപ്രകാരം സാധനം വാങ്ങിയ സ്ഥലത്തോ അല്ലെങ്കിൽ എതിർകക്ഷി താമസിക്കുന്ന സ്ഥലത്തോ മാത്രമേ പരാതി നൽകാൻ സാധിക്കുമായിരുന്നുള്ളൂ. എന്നാൽ പുതിയ നിയമമനുസരിച്ച് ഉപഭോക്താവ് എവിടെയാണോ താമസിക്കുന്നത് അവിടുത്തെ ഉപഭോക്തൃ കമ്മീഷനിൽ പരാതി നൽകാം. ഇത് സാധാരണക്കാർക്ക് വലിയ ആശ്വാസമാണ്. ഉദാഹരണത്തിന്, തിരുവനന്തപുരത്ത് താമസിക്കുന്ന ഒരാൾ കൊച്ചിയിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ സാധനത്തിന് തിരുവനന്തപുരത്ത് തന്നെ പരാതി നൽകാൻ സാധിക്കും.

ഇ-ഫയലിംഗ് സൗകര്യം

ഉപഭോക്തൃ പരാതികൾ നൽകാൻ ഇപ്പോൾ നേരിട്ട് കോടതിയിൽ പോകേണ്ടതില്ല. 'ഇ-ദാഖിൽ' (E-Daakhil) എന്ന പോർട്ടൽ വഴി ഓൺലൈനായി പരാതികൾ സമർപ്പിക്കാം. സമയം ലാഭിക്കാനും നടപടിക്രമങ്ങൾ ലഘൂകരിക്കാനും ഇത് സഹായിക്കുന്നു. പരാതിയുടെ തൽസ്ഥിതി അറിയാനും വീഡിയോ കോൺഫറൻസിംഗ് വഴി വാദം കേൾക്കാനും ഇതിലൂടെ സാധിക്കും. സാധാരണക്കാർക്ക് നിയമവ്യവസ്ഥ കൂടുതൽ പ്രാപ്യമാക്കാൻ ഈ സംവിധാനം സഹായിക്കുന്നു.

വക്കീൽ ആവശ്യമില്ല

ഉപഭോക്തൃ കോടതികളുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത പരാതിക്കാരന് സ്വന്തമായി വാദിക്കാൻ സാധിക്കും എന്നതാണ്. വക്കീലിനെ വെക്കണമെന്നത് നിർബന്ധമില്ല. ലളിതമായ വെള്ളക്കടലാസിൽ പരാതി എഴുതി നൽകാം. നിയമപരമായ സങ്കീർണതകൾ ഒഴിവാക്കി സാധാരണക്കാർക്ക് നീതി ലഭ്യമാക്കുക എന്നതാണ് ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ നിയമത്തിന്റെ പ്രാഥമിക ലക്ഷ്യം. ഇതിലൂടെ സാമ്പത്തിക ബാധ്യതയില്ലാതെ തന്നെ നീതി തേടാം.

ഉൽപ്പന്ന ബാധ്യത

ഒരു ഉൽപ്പന്നം ഉപയോഗിക്കുന്നത് വഴി ഉപഭോക്താവിന് എന്തെങ്കിലും ശാരീരിക പരിക്കോ നാശനഷ്ടമോ സംഭവിച്ചാൽ അതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം നിർമ്മാതാവിനായിരിക്കും. മോശം ഗുണനിലവാരമുള്ള പ്രഷർ കുക്കർ പൊട്ടിത്തെറിച്ചാലോ അല്ലെങ്കിൽ കേടായ ഭക്ഷണം കഴിച്ച് അസുഖം വന്നാലോ നിർമ്മാതാവിൽ നിന്ന് വൻതുക നഷ്ടപരിഹാരം ഈടാക്കാൻ നിയമം അനുവദിക്കുന്നു. വിൽക്കുന്ന ആൾ മാത്രമല്ല, അത് നിർമ്മിച്ച കമ്പനിയും ഇവിടെ കുറ്റക്കാരാകും.

പരസ്യങ്ങളിലെ സത്യസന്ധത

തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കുന്ന പരസ്യങ്ങൾ നൽകുന്ന കമ്പനികൾക്കെതിരെ കടുത്ത നടപടി സ്വീകരിക്കാൻ പുതിയ നിയമത്തിൽ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. അമിതമായി അവകാശവാദങ്ങൾ ഉന്നയിക്കുന്ന പരസ്യങ്ങളിൽ അഭിനയിക്കുന്ന സെലിബ്രിറ്റികൾക്കും ഈ നിയമം ബാധകമാണ്. തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ നൽകി ജനങ്ങളെ കബളിപ്പിച്ചാൽ വൻതുക പിഴയും ജയിൽ ശിക്ഷയും കമ്പനികൾക്ക് നേരിടേണ്ടി വരും. ഉപഭോക്താവിനെ തെറ്റായ വഴിയിലേക്ക് നയിക്കുന്ന എല്ലാ നീക്കങ്ങളും നിരീക്ഷിക്കപ്പെടും.

പിഴയില്ലാത്ത പരാതികൾ

അഞ്ച് ലക്ഷം രൂപ വരെയുള്ള ക്ലെയിമുകൾക്ക് കോടതി ഫീസ് നൽകേണ്ടതില്ല എന്നത് സാധാരണക്കാർക്ക് വലിയ ഉപകാരമാണ്. ചെറിയ തുകയുടെ വഞ്ചനകൾ പോലും ചോദ്യം ചെയ്യാൻ ഇത് ആളുകളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. അഞ്ച് ലക്ഷത്തിന് മുകളിലുള്ള കേസുകൾക്ക് വളരെ കുറഞ്ഞ തുക മാത്രമേ ഫീസായി നൽകേണ്ടതുള്ളൂ.

ഉപഭോക്തൃ കൗൺസിലുകൾ

ജില്ലാ, സംസ്ഥാന, കേന്ദ്ര തലങ്ങളിൽ കൺസ്യൂമർ പ്രൊട്ടക്ഷൻ കൗൺസിലുകൾ നിലവിലുണ്ട്. ഉപഭോക്താക്കളുടെ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും അവബോധം വളർത്തുന്നതിനുമാണ് ഈ സമിതികൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. എന്തെങ്കിലും വിവേചനം നേരിട്ടാലോ വിപണിയിൽ അനഭിലഷണീയമായ രീതികൾ കണ്ടാലോ ഈ കൗൺസിലുകളെ സമീപിക്കാം. ഉപഭോക്താക്കളുടെ കൂട്ടായ ശബ്ദമായി മാറാൻ ഈ സമിതികൾക്ക് സാധിക്കുന്നു.

മധ്യസ്ഥ ചർച്ചകൾ

പരാതികൾ പെട്ടെന്ന് തീർപ്പാക്കാൻ 'മീഡിയേഷൻ' അല്ലെങ്കിൽ മധ്യസ്ഥ ചർച്ചകൾക്കുള്ള സൗകര്യം പുതിയ നിയമത്തിലുണ്ട്. കോടതി നടപടികൾക്ക് മുൻപ് ഇരുഭാഗവും ഒത്തുതീർപ്പിലെത്താൻ കമ്മീഷൻ അവസരം നൽകും. ഇത് വർഷങ്ങളോളം നീളുന്ന കേസുകൾ ഒഴിവാക്കാനും പെട്ടെന്ന് നീതി ലഭ്യമാക്കാനും സഹായിക്കുന്നു. മധ്യസ്ഥതയിലൂടെ ഉണ്ടാക്കുന്ന തീരുമാനത്തിന് കോടതി വിധിക്ക് തുല്യമായ പ്രാബല്യമുണ്ടാകും.

ബില്ലിന്റെ പ്രാധാന്യം

ഏതൊരു സാധനം വാങ്ങുമ്പോഴും ബില്ല് നിർബന്ധമായും ചോദിച്ചു വാങ്ങണം. ബില്ല് നൽകാതിരിക്കുന്നത് ശിക്ഷാർഹമായ കുറ്റമാണ്. പരാതി നൽകുമ്പോൾ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട തെളിവ് ഈ ബില്ലാണ്. എം.ആർ.പി  യേക്കാൾ കൂടുതൽ വില ഈടാക്കുന്നതും നിയമവിരുദ്ധമാണ്. ബില്ലിൽ ജി.എസ്.ടി  വിവരങ്ങൾ കൃത്യമാണോ എന്ന് പരിശോധിക്കേണ്ടതും ഉപഭോക്താവിന്റെ കടമയാണ്. പരാതികൾ നൽകുന്നതിനും കൂടുതൽ വ്യക്തതയ്ക്കുമായി ഉപഭോക്തൃ ഹെൽപ്പ് ലൈൻ (1800-11-4000) നമ്പറിലോ ഒരു നിയമവിദഗ്ധനെയോ ബന്ധപ്പെടുക.

പുതിയ വാർത്തകൾ സമയബന്ധിതമായി അറിയാൻ ഞങ്ങളുടെ വാട്സ്ആപ്പ് ചാനൽ ഫോളോ ചെയ്യുക. ഈ വാർത്ത ഷെയർ ചെയ്യൂ. അഭിപ്രായം കമന്റായി രേഖപ്പെടുത്താനും മറക്കരുത്

Article Summary: A guide to the Consumer Protection Act 2019, explaining 10 ways consumers can seek justice against fraud, faulty products, and misleading ads.

#ConsumerRights #ConsumerProtection #ShoppingSafety #EDaakhil #OnlineShopping #LegalAwareness #KVARTHA