ക്ഷേമപദ്ധതികൾക്ക് ഇനി ആധാറിന് പകരം വോട്ടർ ഐഡി! ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്ക് മേലുള്ള പുതിയ കുരുക്കോ? വോട്ടില്ലെങ്കിൽ ക്ഷേമപദ്ധതികളുമില്ലെന്നത് ആരുടെ അജണ്ട?

-റെജിൻ പോൾ

(KVARTHA) പൗരന്മാരുടെ പ്രാഥമിക ക്ഷേമാവകാശങ്ങൾ ഉറപ്പുവരുത്തുന്നതിൽ സാങ്കേതികവും ഭരണപരവുമായ സങ്കീർണതകൾ സാധാരണക്കാരന് സൃഷ്ടിക്കുന്ന ആഘാതങ്ങൾ charchayak നിൽക്കുന്ന നിർണായകമായ ഒരു സാഹചര്യത്തിലൂടെയാണ് രാജ്യം ഇപ്പോൾ കടന്നുപോകുന്നത്. കേന്ദ്ര ഭരണകൂടം തങ്ങളുടെ ആനുകൂല്യ വിതരണ ശൃംഖലയിൽ നടപ്പിലാക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന അടിയന്തര മാറ്റങ്ങൾ സാധാരണക്കാരെയും പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട വിഭാഗങ്ങളെയും എങ്ങനെയെല്ലാം ബാധിക്കുമെന്ന കാര്യത്തിൽ വിപുലമായ ചർച്ചകൾ ഉയർന്നുവരേണ്ടതുണ്ട്. 

പൗരന്റെ പ്രാഥമിക അവകാശങ്ങളെ ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ പേരിൽ പരിമിതപ്പെടുത്തുന്ന പ്രവണത ജനാധിപത്യ ഭരണസംവിധാനത്തിന് ഒട്ടും അനുയോജ്യമല്ല എന്ന വിമർശനം വ്യാപകമായി ഉയർന്നുകഴിഞ്ഞു.

ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യം അതിന്റെ പൗരന്മാർക്ക് ഭരണഘടനാപരമായി ഉറപ്പുനൽകുന്ന പ്രാഥമിക അവകാശങ്ങളെയും ക്ഷേമാനുകൂല്യങ്ങളെയും  നിഷ്കരുണം ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന ഒരു ഭരണപരമായ നീക്കത്തിനാണ് രാജ്യം ഇപ്പോൾ സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നത്. സാങ്കേതികതയുടെ സുതാര്യതയും അഴിമതി തടയലും ന്യായീകരണമായി ഉയർത്തിക്കാട്ടി കേന്ദ്ര സർക്കാർ കൊണ്ടുവരുന്ന ഓരോ പുതിയ നിബന്ധനകളും, യഥാർത്ഥത്തിൽ പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട ജനവിഭാഗങ്ങളുടെയും ന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെയും ആനുകൂല്യങ്ങൾക്ക് മേൽ വീഴുന്ന പുതിയ കുരുക്കുകളായി മാറുകയാണ്. 

ഒരു വശത്ത് സമഗ്ര വോട്ടർ പരിശോധനയുടെ (SIR) പേരിൽ വോട്ടർ പട്ടികയിൽ നിന്നും ലക്ഷക്കണക്കിന് ന്യൂനപക്ഷ-വനവാസി-പിന്നാക്ക പൗരന്മാരുടെ പേരുകൾ ദുരൂഹമായ സാഹചര്യത്തിൽ വെട്ടിമാറ്റപ്പെടുന്നു എന്ന ആരോപണം ശക്തമായി നിലനിൽക്കുന്നു. അത്തരം ഒരു നിർണായക പശ്ചാത്തലത്തിലാണ്, ക്ഷേമപദ്ധതികൾക്കുമുള്ള അടിസ്ഥാന രേഖയായി ആധാറിന് പകരം വോട്ടർ ഐഡി നിർബന്ധമാക്കുമെന്ന കേന്ദ്രമന്ത്രി രാജീവ് രഞ്ജൻ സിങ്ങിന്റെ പുതിയ പ്രഖ്യാപനം വന്നിരിക്കുന്നത്.

​പൗരന്റെ ജീവനോപാധിയും ഭക്ഷണവും ഉറപ്പാക്കുന്ന ക്ഷേമാവകാശങ്ങളെ വോട്ടർ പട്ടികയിലെ സാന്നിധ്യവുമായി നേരിട്ട് കൂട്ടിയിണക്കുന്നത്, വോട്ടവകാശം നിഷേധിക്കപ്പെടുന്ന ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്ക് തങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാന ആനുകൂല്യങ്ങളും കൂടി എന്നെന്നേക്കുമായി നഷ്ടമാകും എന്ന കടുത്ത ആശങ്കയാണ് സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഈ പുതിയ നീക്കം വെറുമൊരു സാങ്കേതിക മാറ്റമല്ല, മറിച്ച് ന്യൂനപക്ഷ വിഭാഗങ്ങളെ പൊതുക്ഷേമ ശൃംഖലയിൽ നിന്ന് പരോക്ഷമായി പുറന്തള്ളാനും അവരുടെ ശബ്ദം ഇല്ലാതാക്കാനുമുള്ള കരുതിക്കൂട്ടിയുള്ള രാഷ്ട്രീയ തന്ത്രമാണോ എന്ന ഗൗരവതരമായ ചോദ്യം ഇതിനോടകം തന്നെ ഉയർന്നുകഴിഞ്ഞു.

സർക്കാർ നൽകുന്ന ആനുകൂല്യങ്ങളും സൗജന്യങ്ങളും അർഹരായവരുടെ കൈകളിൽ കൃത്യമായി എത്തുന്നു എന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തേണ്ടത് ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം തന്നെയാണ്. എന്നാൽ, തിരിച്ചറിയൽ രേഖകൾ അടിക്കടി മാറ്റുകയും മാനദണ്ഡങ്ങളിൽ മാറ്റം വരുത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് നിർദ്ധനരായ ജനങ്ങളെ വൻതോതിൽ പ്രയാസത്തിലാക്കുന്നു. 

പുതിയ നിർദ്ദേശങ്ങൾ പ്രകാരം തങ്ങളുടെ ജീവനാംശത്തിന് വേണ്ടിയുള്ള പെൻഷനുകളും മറ്റ് ക്ഷേമപദ്ധതി ആനുകൂല്യങ്ങളും കൈപ്പറ്റാൻ സാധാരണക്കാർ വീണ്ടും വില്ലേജ് ഓഫീസുകളിലും കേന്ദ്രങ്ങളിലും ക്യൂ നിൽക്കേണ്ട അവസ്ഥ വന്നിരിക്കുകയാണ്. ഒരു ഭരണസംവിധാനം കൊണ്ടുവരുന്ന ഭേദഗതികൾ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതഭാരം കുറയ്ക്കാൻ വേണ്ടിയുള്ളതാകണം, മറിച്ച് അവരെ കൂടുതൽ നിയമസങ്കീർണതകളിലേക്ക് തള്ളിവിടുന്നതാകരുത്.

കഴിഞ്ഞ കുറച്ചു ദശാബ്ദങ്ങളായി ഭാരതത്തിലെ ഓരോ പൗരന്റെയും ഡിജിറ്റൽ വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ ആധാരമായി കേന്ദ്ര സർക്കാർ ഉയർത്തിക്കാട്ടിയ ഒന്നായിരുന്നു ആധാർ സംവിധാനം. എന്നാൽ ആധാർ കാർഡുകളുടെ വിശ്വാസ്യതയെ തന്നെ ചോദ്യം ചെയ്തുകൊണ്ട് പുതിയ പരിഷ്കാരങ്ങൾ കൊണ്ടുവരുന്നത് ജനങ്ങളിൽ വലിയ ആശയക്കുഴപ്പമാണ് സൃഷ്ടിക്കുന്നത്.

സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ സുരക്ഷയെക്കുറിച്ചും കൃത്യതയെക്കുറിച്ചും ഭരണകൂടം തന്നെ സംശയം പ്രകടിപ്പിക്കുമ്പോൾ, കാലങ്ങളായി ഈ സംവിധാനത്തെ വിശ്വസിച്ച് സ്വന്തം വിവരങ്ങൾ നൽകിയ സാധാരണക്കാരൻ വഞ്ചിക്കപ്പെട്ട വികാരത്തിലാണ്. തങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങൾ നിഷേധിക്കപ്പെടുമോ എന്ന ഭയം ജനങ്ങളിൽ വളർത്താൻ മാത്രമേ ഇത്തരം പെട്ടെന്നുള്ള തീരുമാനങ്ങൾ ഉപകരിക്കൂ.

പുതിയ പ്രഖ്യാപനം

ഗ്രാമീണ മേഖലയിലെയും പഞ്ചായത്ത്‌ രാജ് മന്ത്രാലയത്തിന് കീഴിലെയും വിവിധ ക്ഷേമപദ്ധതികളുടെ ഫണ്ട് കൈമാറ്റത്തിന് ഇനിമുതൽ ആധാർ കാർഡ് അടിസ്ഥാന രേഖയായി പരിഗണിക്കുകയില്ലെന്നും, പകരം വോട്ടർ ഐഡി (EPIC) നമ്പറും ബയോമെട്രിക് വിവരങ്ങളും നിർബന്ധമാക്കുമെന്നുമാണ് കേന്ദ്ര പഞ്ചായത്ത്‌ രാജ് മന്ത്രി രാജീവ് രഞ്ജൻ സിംഗ്  വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നത്.

ആധാർ കാർഡുകൾ ഇന്ന് തെരുവ് തോറും വളരെ എളുപ്പത്തിൽ ഉണ്ടാക്കിയെടുക്കാൻ സാധിക്കുന്ന ഒന്നായി മാറിയെന്നും അഞ്ച് മിനിറ്റുകൊണ്ട് ആർക്കും ആധാർ നിർമ്മിക്കാം എന്നതിനാലാണ് ഈ മാറ്റമെന്നുമാണ് മന്ത്രി തന്റെ പ്രസ്താവനയിലൂടെ ന്യായീകരിച്ചത്.

ക്ഷേമ പദ്ധതി ആനുകൂല്യങ്ങൾക്ക് ഇതുവരെ ആധാർ അനുബന്ധ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടുകൾ നിർബന്ധമാക്കിയിരുന്ന സ്ഥാനത്താണ് പെട്ടെന്ന് വോട്ടർ ഐഡിയിലേക്ക് കേന്ദ്രം ശ്രദ്ധ തിരിക്കുന്നത്. എന്നിരുന്നാലും പഞ്ചായത്ത്‌ രാജ് മന്ത്രാലയത്തിന് കീഴിൽ നേരിട്ട് വ്യക്തികൾക്ക് ബാങ്ക് അക്കൗണ്ട് വഴി പണം കൈമാറുന്ന പദ്ധതികൾ നിലവിലില്ലെന്നിരിക്കെ, മന്ത്രിയുടെ ഈ പ്രസ്താവന മറ്റ് ഏതെല്ലാം കേന്ദ്ര പദ്ധതികളെ ബാധിക്കും എന്ന കാര്യത്തിൽ വ്യക്തത വന്നിട്ടില്ല.

എന്നാൽ മന്ത്രി തനിക്ക് കീഴിലുള്ള മൃഗസംരക്ഷണം, ക്ഷീരവികസനം, മൽസ്യബന്ധനം എന്നീ വകുപ്പുകളെയോ അതോ തൊഴിലുറപ്പ്, പി എം കിസാൻ, പ്രധാനമന്ത്രി ആവാസ് യോജന, സാമൂഹിക സുരക്ഷാ പെൻഷൻ പദ്ധതികൾ (NSAP) തുടങ്ങിയ വൻകിട പദ്ധതികളെയോ ആണോ ഉദ്ദേശിച്ചതെന്നതിൽ ഇതുവരെ ഔദ്യോഗിക സർക്കുലർ പുറത്തുവന്നിട്ടില്ല. 

ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ ആശങ്ക

കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ ഈ നീക്കത്തിനെതിരെ രൂക്ഷമായ വിമർശനവുമായി പ്രതിപക്ഷ കക്ഷികളും സാമൂഹിക പ്രവർത്തകരും രംഗത്തെത്തിയിട്ടുണ്ട്. കോൺഗ്രസ് വക്താവ് പവൻ ഖേര അടക്കമുള്ള പ്രതിപക്ഷ നേതാക്കൾ ഈ നിർദ്ദേശത്തെ അതിശക്തമായി എതിർത്തു. വോട്ടർ പട്ടിക സുതാര്യമാക്കാനും വോട്ടവകാശം ഉറപ്പുവരുത്താനും നടപ്പിലാക്കുന്ന സമഗ്ര വോട്ടർ പരിശോധനാ നടപടികളുടെയും വോട്ടർ പട്ടിക ശുദ്ധീകരണത്തിന്റെയും പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ക്ഷേമ പദ്ധതികളെ വോട്ടർ ഐഡിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത് ദുരൂഹമാണെന്ന് പ്രതിപക്ഷം ആരോപിക്കുന്നു. 

വോട്ടർ പട്ടികയിൽ നിന്നും പേരുകൾ വെട്ടിമാറ്റപ്പെടുന്ന പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട വിഭാഗങ്ങൾക്കും ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്കും ഇതോടെ ക്ഷേമ പദ്ധതികളും നഷ്ടമാകും എന്ന സ്ഥിതി വിശേഷമാണ് സംജാതമാകുന്നത്.

ഇന്ത്യയിലെ കോടിക്കണക്കിന് വരുന്ന സാധാരണക്കാരായ തൊഴിലാളികൾ, വീടില്ലാത്തവർ, പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട ജനവിഭാഗങ്ങൾ, ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ, കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളികൾ എന്നിവർക്ക് പലപ്പോഴും വോട്ടർ കാർഡുകൾ കൃത്യമായി ലഭ്യമാകാറില്ല. 

താമസസ്ഥലം അടിക്കടി മാറേണ്ടി വരുന്ന ഇവർക്ക് ആധാർ കാർഡായിരുന്നു ഇതുവരെ ഏക ആശ്വാസം. എന്നാൽ വോട്ടർ ഐഡി നിർബന്ധമാക്കുന്നതോടെ, പ്രാദേശികമായി രാഷ്ട്രീയമായോ ഭരണപരമായോ വേട്ടയാടപ്പെടുന്ന വിഭാഗങ്ങൾക്ക് തങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാന ക്ഷേമ ആനുകൂല്യങ്ങൾ പൂർണമായും നിഷേധിക്കപ്പെടാൻ സാധ്യതയേറെയാണ്.

ന്യൂനപക്ഷങ്ങളെയും സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്നവരെയും ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള ഒരു പരോക്ഷ ഒഴിവാക്കൽ തന്ത്രമാണോ ഇത് എന്ന ചോദ്യം ഇതിനോടകം തന്നെ ഉയർന്നുകഴിഞ്ഞു. കൂടാതെ, വോട്ടർ ഐഡി എന്നത് ഒരു പൗരന്റെ രാഷ്ട്രീയപരമായ അവകാശത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന രേഖയാണ്. അതിനെ ജീവനോപാധിയും ഭക്ഷണവും ഉറപ്പാക്കുന്ന ക്ഷേമപദ്ധതികളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന പ്രായോഗിക ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ ചെറുതല്ല. 

വോട്ടർ പട്ടികയിലെ തെറ്റുകൾ തിരുത്താനും വോട്ടർ കാർഡ് പുതുക്കാനും ജനങ്ങൾ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ ഓഫീസുകൾ കയറിയിറങ്ങുന്ന നിലവിലെ സാഹചര്യത്തിൽ, ഇതിനെ ജീവനാംശവുമായി കൂട്ടിയിണക്കുന്നത് ലക്ഷക്കണക്കിന് പാവപ്പെട്ട കുടുംബങ്ങളുടെ അടുക്കളപുകയുന്നത് തടയുന്നതിന് തുല്യമായിരിക്കും. സാങ്കേതിക പ്രശ്നങ്ങൾ കാരണം ആനുകൂല്യങ്ങൾ മുടങ്ങുന്ന പതിവ് രീതി ഇതിലൂടെ കൂടുതൽ സങ്കീർണമാകും.

നടപടിക്രമങ്ങളിലെ വൈരുദ്ധ്യങ്ങൾ

ഇവിടെ ഏറ്റവും വലിയ ചോദ്യം ഉയരുന്നത് ആധാർ കാർഡ് നിർമ്മാണത്തിന്റെ സുരക്ഷയെക്കുറിച്ചാണ്. കോടിക്കണക്കിന് രൂപ ചെലവഴിച്ച്, പൗരന്മാരുടെ ഐറിസ്, വിരലടയാളം അടക്കമുള്ള ബയോമെട്രിക് വിവരങ്ങൾ ശേഖരിച്ച് നടപ്പിലാക്കിയ ആധാർ സംവിധാനം കേവലം 'അഞ്ച് മിനിറ്റിൽ വ്യാജമായി ഉണ്ടാക്കാവുന്ന ഒന്നാണ്' എന്ന് ഒരു കേന്ദ്രമന്ത്രി തന്നെ പരസ്യമായി സമ്മതിക്കുമ്പോൾ, ആധാർ അതോറിറ്റിയുടെയും (UIDAI) ഡിജിറ്റൽ ഇന്ത്യ പദ്ധതികളുടെയും അടിസ്ഥാനപരമായ അസ്തിത്വമാണ് ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുന്നത്. 

ആധാർ വ്യാജമായി ഉണ്ടാക്കാം എന്നുണ്ടെങ്കിൽ, അതിന് ഉത്തരവാദികളായ സംവിധാനങ്ങളെ തിരുത്തുന്നതിന് പകരം, പൗരന്റെ ക്ഷേമാവകാശങ്ങളുടെ മാനദണ്ഡം മാറ്റുന്നത് എത്രത്തോളം യുക്തിസഹമാണ്?

വോട്ടർ ഐഡി കാർഡുകളിൽ ബയോമെട്രിക് സംവിധാനങ്ങൾ നിലവിൽ ആധാറിനോളം വിപുലമായി കൂട്ടിച്ചേർത്തിട്ടില്ല. വീണ്ടും ഒരു ബയോമെട്രിക് വെരിഫിക്കേഷൻ ഇതിനായി കൊണ്ടുവരുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന അധിക സാമ്പത്തിക ബാധ്യതയും ഭരണപരമായ തടസ്സങ്ങളും ചെറുതല്ല. 

ഗ്രാമീണ മേഖലകളിൽ ഇന്റർനെറ്റ് ലഭ്യതക്കുറവും ബയോമെട്രിക് മെഷീനുകൾ പ്രവർത്തിക്കാത്തതും മൂലം നിലവിൽ തന്നെ ലക്ഷക്കണക്കിന് വൃദ്ധർക്കും രോഗികൾക്കും പെൻഷൻ തടസ്സപ്പെടുന്നുണ്ട്. പുതിയ സംവിധാനം വരുന്നതോടെ ഈ ദുരിതം ഇരട്ടിയാകും എന്നതിൽ സംശയമില്ല.

സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളും തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ഏകോപനമില്ലായ്മയാണ് ഇവിടെ മറ്റൊരു പ്രശ്നം. പഞ്ചായത്തുകൾക്ക് സ്വന്തമായി വരുമാനം കണ്ടെത്താനും 'ആത്മനിർഭർ പഞ്ചായത്തുകൾ' സൃഷ്ടിക്കാനും ആഹ്വാനം ചെയ്യുമ്പോൾ തന്നെ, കേന്ദ്രീകൃതമായ തിരിച്ചറിയൽ രേഖകൾ അടിച്ചേൽപ്പിച്ച് ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളുടെ ആനുകൂല്യ വിതരണ ശൃംഖലയെ വലിഞ്ഞു മുറുക്കുകയാണ് സർക്കാർ ചെയ്യുന്നത് എന്നാണ് ആക്ഷേപം. 

അവകാശങ്ങൾ നിഷേധിക്കപ്പെടരുത്

ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടന പൗരന്മാർക്ക് ഉറപ്പുനൽകുന്ന ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിന്റെയും സമത്വത്തിന്റെയും തത്വങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമായി മാറരുത് ഭരണകൂടങ്ങളുടെ പരിഷ്കാരങ്ങൾ. ഡിജിറ്റലൈസേഷനും തിരിച്ചറിയൽ രേഖകൾ പുതുക്കുന്നതും സുതാര്യതയ്ക്ക് നല്ലതാണെങ്കിലും, അത് സമൂഹത്തിലെ ഏറ്റവും താഴെത്തട്ടിലുള്ള മനുഷ്യരുടെ വയറ്റത്തടിക്കുന്ന രീതിയിലാകരുത്. 

സുതാര്യതയുടെ പേരിൽ പൗരത്വവും വോട്ടവകാശവും ക്ഷേമപദ്ധതികളുമായി കൂട്ടിക്കുഴച്ച് നിർദ്ധനരെ പുറന്തള്ളുന്ന നയം തിരുത്തപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്.
ഏതൊരു പരിഷ്കാരവും നടപ്പിലാക്കുന്നതിന് മുൻപ് രാജ്യത്തെ വനവാസി-ആദിവാസി മേഖലകളിലെയും, ന്യൂനപക്ഷ ചേരികളിലെയും, ഗ്രാമീണ മേഖലകളിലെയും ജനങ്ങളുടെ പ്രായോഗിക ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ പഠിക്കാൻ സർക്കാർ തയ്യാറാകണം. ആധാറിലെ അപകാതകൾ പരിഹരിക്കാനാണ് കേന്ദ്ര സർക്കാർ ശ്രമിക്കേണ്ടത് അല്ലാതെ, പുതിയ പുതിയ കാർഡുകളുടെ പേരിൽ സാധാരണക്കാരെ വലയ്ക്കുകയല്ല വേണ്ടത്. 

ജനക്ഷേമ പദ്ധതികൾ എന്നത് സർക്കാരിന്റെ ഉദാരമനസ്കതയല്ല, മറിച്ച് അത് ഓരോ പൗരന്റെയും ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശമാണ്. നിർദ്ധനരായ ഒരു പൗരന് പോലും വിശപ്പടക്കാനുള്ള ആനുകൂല്യങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെടില്ലെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്താൻ കേന്ദ്ര സർക്കാർ അടിയന്തരമായി ഇടപെടേണ്ടതുണ്ട്. അല്ലാത്തപക്ഷം, ആധാർ കൊണ്ടുവന്നപ്പോൾ ഉണ്ടായ അതേ പ്രഹസനങ്ങളും ആനുകൂല്യ നിഷേധങ്ങളും വീണ്ടും ആവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യും.

കൂടുതല്‍ വാർത്തകളും വിശേഷങ്ങളും അറിയാന്‍ ഞങ്ങളുടെ ഫേസ്ബുക്ക് പേജും വാട്സ് ആപ്പ് ചാനലും ഫോളോ ചെയ്യുക. നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾ ഫേസ്ബുക്ക് പോസ്റ്റിന് കമൻ്റായി രേഖപ്പെടുത്തുക. 

Article Summary: Central Minister Rajiv Ranjan Singh announced that Voter ID and biometrics will replace Aadhaar for welfare schemes.

#Kvartha #AadhaarCard #VoterID #RajivRanjanSingh #WelfareSchemes #CentralGovernment #NationalNews #MalayalamNews #SobhaNews